Τι είναι οι Διαταραχές Προσωπικότητας;

Το άτομο που πάσχει από διαταραχή προσωπικότητας χαρακτηρίζεται από άσχημες αντιδράσεις σε καταστάσεις στρες.

 Όλη η ζωή του είναι επηρεασμένη αρνητικά και υπάρχει φανερή δυσλειτουργία στην προσωπική και επαγγελματική του ζωή.

Δυστυχώς συνήθως ρίχνει ευθύνες για την κατάσταση αυτή σε όλους εκτός από τον εαυτό του.

Το άτομο με διαταραχή προσωπικότητας δεν είναι ψυχωτικό. Αν υπάρξουν ψυχωτικά συμπτώματα, αυτά θα είναι μόνο παροδικά.

Οι Διαταραχές της Προσωπικότητας συνοδεύονται πέρα από τα παροδικά ψυχωτικά επεισόδια και από κατάθλιψη, αυτοκτονικές τάσεις, χρήση ουσιών και αντικοινωνική συμπεριφορά.

Τις περισσότερες φορές τα άτομα αυτά δεν αντιλαμβάνονται την απροσάρμοστη συμπεριφορά τους κι έτσι δεν αναζητούν βοήθεια και θεραπεία για την κατάστασή τους.

Παρανοειδής Διαταραχή Της Προσωπικότητας

Κύριο χαρακτηριστικό της διαταραχής αυτής είναι η έντονη καχυποψία προς τους άλλους και η πίστη πως όλοι θέλουν να τους βλάψουν.

Συγκεκριμένα, τα άτομα με τη συγκεκριμένη διαταραχή:

  • πιστεύουν χωρίς αποδείξεις, ότι οι άλλοι θέλουν να τους βλάψουν και ότι τους εκμεταλλεύονται.
  • αμφιβάλλουν διαρκώς για την αξιοπιστία των συγγενών, φίλων και συνεργατών τους.
  • φοβούνται ότι οι πληροφορίες για τη ζωή τους θα χρησιμοποιηθούν κακόβουλα εναντίον τους και γι αυτό αποφεύγουν να μοιράζονται με τους άλλους τα προσωπικά τους.
  • νιώθουν κίνδυνο για την σωματική τους ακεραιότητα ακόμη και από απλούς περαστικούς, γεγονός που τους κάνει να αντεπιτίθενται, χωρίς να υπάρχει λόγος.
  • πίσω από καλοπροαίρετα σχόλια «διαβάζουν» απειλητικά μηνύματα και
  • υποψιάζονται, χωρίς λόγο τη σύντροφό τους.

Εξαιτίας της έντονης καχυποψίας τους, δεν εμπιστεύονται ούτε τους γιατρούς κι έτσι δεν απευθύνονται σε κάποιον ζητώντας βοήθεια. Πάντως, ο μόνος τρόπος που μπορεί να πλησιάσει κάποιος θεραπευτής έναν ασθενή με τη συγκεκριμένη διαταραχή, είναι να ακούει τις σκέψεις, τις υποψίες και τους προβληματισμούς του με υποστηρικτική διάθεση, χωρίς όμως να είναι υπερβολικά φιλικός, γιατί έτσι μπορεί να εξάψει την καχυποψία του ασθενή. Όταν ο θεραπευτής νιώσει ότι ο ασθενής τον εμπιστεύεται, μόνο τότε μπορεί να τον βοηθήσει να ερμηνεύσει θετικά όλα όσα βλέπει με κακό και δύσπιστο μάτι. Η ομαδική ψυχοθεραπεία δεν ενδείκνυται, γιατί θα παρερμηνεύουν και θα παρεξηγούν το κάθε τι που λέγεται από τους υπόλοιπους.

 

Σχιζοειδής Διαταραχή Της Προσωπικότητας

Εδώ ο ασθενής αποστασιοποιείται από τις κοινωνικές συναναστροφές, είναι ιδιαίτερα μοναχικός, διαθέτει περιορισμένα συναισθήματα και χαρακτηρίζεται από ψυχρότητα.

Συγκεκριμένα:

  • δεν επιθυμεί να έχει στενές σχέσεις ούτε καν με τα μέλη της οικογένειάς του.
  • νιώθει καλύτερα μέσα από ατομικές δραστηριότητες, λόγω του ότι διατηρούν τη μοναχικότητά του.
  • δεν τον αφορούν ιδιαίτερα οι σεξουαλικές σχέσεις.
  • δεν διαθέτει καλούς, έμπιστους φίλους.
  • είναι συναισθηματικά ψυχρός.

Τα περισσότερα από τα άτομα με τη διαταραχή αυτή δεν αναζητούν θεραπεία, λόγω της δυσκολίας τους να πλησιάσουν και να έρθουν κοντά με κάποιον.

Σχιζότυπη Διαταραχή Της Προσωπικότητας

Η συγκεκριμένη διαταραχή γενετικά έχει σχέση με τη σχιζοφρένεια.

Εδώ βασικό χαρακτηριστικό είναι η μεγάλη δυσκολία στις διαπροσωπικές σχέσεις, αλλά και ιδιορρυθμίες στον τρόπο που σκέφτεται, που μιλάει και που συμπεριφέρεται.

Συγκεκριμένα εδώ συναντάμε:

  • παράδοξες σκέψεις, όπως δεισιδαιμονίες και πίστη ότι διαθέτει ειδικές δυνάμεις ή μαντικές ικανότητες
  • αλλόκοτες επίμονες ενασχολήσεις
  • περίεργες εμπειρίες, όπως σωματικές παραισθήσεις, για παράδειγμα μπορεί να ακούσει κάποια φωνή να ψιθυρίζει το όνομα του
  • ασυνήθιστο λόγο με ασάφειες, μεταφορές και στερεοτυπίες
  • έντονη καχυποψία ότι οι γύρω θέλουν να τους βλάψουν
  • λανθασμένες ερμηνείες γεγονότων
  • εκκεντρική εμφάνιση, για παράδειγμα αταίριαστα ρούχα
  • έλλειψη στενών φίλων
  • κοινωνικό άγχος

Τα άτομα αυτά συνήθως αναζητούν θεραπεία για κάποια Διαταραχή της Διάθεσης ή για κάποια Αγχώδη Διαταραχή, και όχι για τα στοιχεία της προσωπικότητας τους.

Η αντιμετώπιση γίνεται  με ψυχοθεραπεία και φαρμακευτική αγωγή. Ιδιαίτερα βοηθητική είναι η εκπαίδευση κοινωνικών δεξιοτήτων, ώστε να νιώσει το άτομο πιο άνετα στις διαπροσωπικές του σχέσεις.

Αντικοινωνική Διαταραχή Της Προσωπικότητας

Βασικό χαρακτηριστικό της διαταραχής αυτής είναι η παραβίαση των δικαιωμάτων των άλλων, η οποία εκδηλώνεται με ανευθυνότητα, παράνομη συμπεριφορά, μη σταθερή εργασία, εκμετάλλευση και εξαπάτηση των άλλων και αδυναμία για σταθερές σχέσεις.

Τα άτομα αυτά είναι πιθανό να δικαστούν ή και να φυλακιστούν ακόμη.

Στις ψυχιατρικές υπηρεσίες προσέρχονται παρά τη θέληση τους ή για να αποφύγουν τις συνέπειες του νόμου.

Συνήθως η αντικοινωνική τους συμπεριφορά ξεκινάει πριν τα 15, με επιθετικότητα προς ζώα, καταστροφές ξένης περιουσίας, μικροκλοπές και κατάχρηση ουσιών.

Στην ενήλικη ζωή οι παρανομίες συνεχίζουν μαζί με ανικανότητα στο να παραμείνουν σε μία δουλειά ή μέσα σε μία σχέση. Φέρονται ανεύθυνα, γεγονός που φαίνεται στο ότι δεν είναι εντάξει στις υποχρεώσεις τους, αλλά και στο ότι ζουν χωρίς να σκέφτονται την ασφάλεια των άλλων αλλά και τη δική τους, για παράδειγμα μπορεί να οδηγούν μεθυσμένοι. Και όλα αυτά χωρίς να νιώθουν την παραμικρή ενοχή.

Δυστυχώς είναι πολλοί ικανοί στο να χειρίζονται τους άλλους και να τους γοητεύουν. Έτσι, πολλές φορές μπορούν να μας δώσουν την εντύπωση ενός φυσιολογικού ατόμου, κάτι που επιδιώκουν και πετυχαίνουν στα ραντεβού τους με ψυχολόγους και ψυχιάτρους. Για τον λόγο αυτόν για μία πιο σωστή και ολοκληρωμένη διάγνωση το ιστορικό του ασθενή θα πρέπει να συλλέγεται όχι μόνο από τον ίδιο αλλά και από το συγγενικό του περιβάλλον και τις αστυνομικές αρχές.

Η θεραπεία τους είναι ιδιαίτερα δύσκολη, αφού δεν μπορούν να βάλουν φρένο στη συμπεριφορά τους. Κάποια προγράμματα συμπεριφοράς μέσα σε ψυχιατρικά τμήματα ή φυλακές προσπαθούν να περιορίσουν την τόσο αντικοινωνική συμπεριφορά τους και να τους βοηθήσουν να λειτουργήσουν ομαλά. Επίσης, μπορεί να φανεί βοηθητική η ατομική ψυχοθεραπεία, αλλά και η ομαδική, με πρώην ασθενείς σε ρόλους θεραπευτών.

Μεταιχμιακή Διαταραχή Της Προσωπικότητας

Το βασικό χαρακτηριστικό της διαταραχής αυτής είναι η μεγάλη αστάθεια που υπάρχει σε διάφορους τομείς της ζωής του ασθενή.

Χαρακτηριστικό τους είναι ότι μόλις νιώσουν ότι κάποιο άτομο τα αφήνει (είτε μιλάμε για χωρισμό, είτε για ταξίδι, είτε για  απλή καθυστέρηση σε κάποιο ραντεβού), κυριεύονται από φόβο και πανικό ή ακόμα και από θυμό. Αυτό συμβαίνει διότι δεν μπορούν να είναι μόνοι τους και επίσης γιατί το βιώνουν ως απόρριψη. Σε τέτοιες στιγμές αντιδρούν δυστυχώς ακραία, κάνοντας απόπειρες αυτοκτονίας ή τραυματίζοντας τον εαυτό τους.

Οι διαπροσωπικές τους σχέσεις χαρακτηρίζονται από ένταση και αστάθεια. Συγκεκριμένα, συνηθίζουν να εξιδανικεύσουν και να κολλάνε πάνω σε κάποιον, και μέσα σε μικρό διάστημα να αλλάζουν γνώμη και να αποκτούν άσχημη γνώμη. Στις τόσο χαώδεις αλλαγές στην άποψή τους για τους άλλους, αντιδρούν με θυμό. Επίσης, παραπονούνται συχνά για χρόνια αισθήματα κενού και μοναξιάς.

Οι στόχοι, τα όνειρα για την καριέρα τους, η σεξουαλικές τους προτιμήσεις, και το είδος των φίλων αλλάζουν και αυτά με απότομο τρόπο.

Συμπεριφέρονται παρορμητικά, απρόβλεπτα και αυτοκαταστροφικά τουλάχιστον σε δύο τομείς (π.χ. ξόδεμα χρημάτων, σεξ, κατάχρηση ουσιών, απρόσεκτη οδήγηση, υπερφαγία).

8% έως 10% των ατόμων αυτών πεθαίνουν αυτοκτονώντας, ως αντίδραση στην εγκατάλειψη ή στην απόρριψη.

Επίσης, αντιδρά έντονα συναισθηματικά στο παραμικρό στρες.

Οι συναισθηματικές τους διαθέσεις εναλλάσσονται με κυρίαρχες τη δυσφορία, την ευερεθιστότητα, το άγχος, τον θυμό, τον πανικό και την απελπισία. Σε καταστάσεις έντονου στρες μπορεί να εμφανισθούν παραισθήσεις.

Η ψυχοθεραπεία είτε ατομική είτε ομαδική μπορεί να βοηθήσει αυτούς τους ασθενείς. Η θεραπεία βέβαια, είναι δύσκολη, λόγω των έντονων αλλαγών στα συναισθήματά τους και απέναντι στον θεραπευτή. Από τη μεριά του ασθενή είναι συχνές οι εκρήξεις οργής και οι απόπειρες αυτοκτονίας, ενώ από τη μεριά του θεραπευτή είναι συχνή η ενοχή και η   απογοήτευση. Συχνά χρειάζεται νοσηλεία, αλλά και φαρμακευτική αγωγή, η οποία όμως λόγω του κινδύνου της αυτοκτονίας, πρέπει να δοθεί με προσοχή στους ασθενείς αυτούς.

Δραματική Διαταραχή Της Προσωπικότητας

Βασικό χαρακτηριστικό εδώ είναι η υπερβολική συναισθηματικότητα και η επιζήτηση προσοχής. Θέλουν και προσπαθούν να τραβάνε την προσοχή πάνω τους συνεχώς, κάτι το οποίο στην αρχή λόγω του ενθουσιασμού τους γοητεύει τους άλλους.

Συχνά τα άτομα αυτά είναι σεξουαλικά προκλητικά, όχι μόνο προς κάποιο άτομο που τα ενδιαφέρει ερωτικά, αλλά και προς άλλα άτομα στον κοινωνικό ή επαγγελματικό τους χώρο.

Η συναισθηματική τους έκφραση είναι υπερβολική, θεατρική και με πολλές εναλλαγές. Για παράδειγμα, αγκαλιάζουν και φιλούν απλούς γνωστούς σαν να είναι στενοί φίλοι, και από την άλλη για το παραμικρό ξεσπούν σε κλάματα.

Ενδιαφέρονται πολύ για την εξωτερική τους εμφάνιση και μπορεί εύκολα να θυμώσουν με κάποιο ακόμη και μικρό αρνητικό σχόλιο γι’ αυτήν.

Εκφράζουν τις απόψεις τους έντονα και δραματικά, χωρίς λεπτομέρειες και χωρίς επιχειρήματα.

Προσκολλώνται σε άτομα με δύναμη και εξουσία, από τα οποία περιμένουν λύσεις στα προβλήματα τους. Επίσης, συχνά παρουσιάζουν τις σχέσεις τους πολύ πιο στενές απ’ όσο πραγματικά είναι.

Η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει στη διόρθωση της αντίληψης του ατόμου για τον εαυτό του.

Ναρκισσιστική Διαταραχή Της Προσωπικότητας

Βασικό χαρακτηριστικό είναι η αίσθηση σπουδαιότητας και μεγαλείου του ατόμου, έντονη ανάγκη για θαυμασμό και αδυναμία στο να αναγνωρίσει και να νιώσει τις επιθυμίες και τα αισθήματα των άλλων. Θεωρούν πολύ σπουδαίο και σημαντικό τον εαυτό τους, υπερεκτιμούν τις ικανότητες και τα επιτεύγματα τους και υποτιμούν τις ικανότητες και τα επιτεύγματα των άλλων.

Πιστεύουν ότι είναι ξεχωριστοί και αναζητούν την παρέα ή τις υπηρεσίες αναγνωρισμένων ατόμων, π.χ. επώνυμων γιατρών, κομμωτών κτλ.

Έχουν έντονη ανάγκη για θαυμασμό και έπαινο και η αυτοεκτίμηση τους μπορεί πολύ εύκολα να πληγωθεί. Επιζητούν διαρκώς κομπλιμέντα, με ιδιαίτερα γοητευτικό τρόπο.

Συμπεριφέρονται σαν να έχουν παντού ιδιαίτερα δικαιώματα (π.χ. θεωρούν πως δεν χρειάζεται να περιμένουν στην ουρά) και συνηθίζουν να εκμεταλλεύονται τους άλλους για να πετύχουν στόχους και να τονώσουν την αυτοεκτίμηση τους.

Μιλάνε μονίμως για τα δικά τους προβλήματα και δεν δείχνουν κανένα ενδιαφέρον για τα προβλήματα των άλλων. Νιώθουν ζήλεια και φθόνο για τις επιτυχίες των άλλων. Οι άλλοι τους χαρακτηρίζουν ως συναισθηματικά ψυχρούς, αλαζόνες και υπεροπτικούς.

Η ψυχοθεραπεία εδώ είναι δύσκολη, λόγω της συμπεριφοράς και των συναισθημάτων του ασθενή απέναντι στον θεραπευτή (π.χ. απαιτητικότητα και υποτίμηση του θεραπευτή). Σκοπός της θεραπείας είναι να αναπτύξουν πιο ρεαλιστική εικόνα του εαυτού τους και των άλλων.

Αποφευκτική Διαταραχή Της Προσωπικότητας

Το βασικό χαρακτηριστικό της διαταραχής αυτής είναι η έντονη κοινωνική αναστολή, τα αισθήματα ανεπάρκειας και η υπερευαισθησία στην κριτική των άλλων.

Τα άτομα αυτά αποφεύγουν καταστάσεις όπου υπάρχει διαπροσωπική επαφή, από φόβο κριτικής ή απόρριψης. Έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση, νιώθουν κατώτεροι, μη ελκυστικοί και φοβούνται συνεχώς μήπως τα κοροϊδέψουν. Μόνο όταν νιώσουν ότι κάποιος τα αποδέχεται χωρίς κριτική δημιουργούν στενές σχέσεις.

Η ομαδική ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει τους ασθενείς αυτούς να ξεπεράσουν το κοινωνικό τους άγχος και να αναπτύξουν εμπιστοσύνη με τους άλλους. Εκπαίδευση θετικής δυναμικής παρουσίας και συστηματική απευαισθητοποίηση μπορούν  επίσης να βοηθήσουν για να ξεπεράσει τη ντροπή και το κοινωνικό άγχος.

Ψυχαναγκαστική Καταναγκαστική Διαταραχή Της Προσωπικότητας

Το άτομο έχει έντονη ενασχόληση με λεπτομέρειες, λίστες, με την τάξη, την οργάνωση και το πρόγραμμα, σε τέτοιο βαθμό που η κύρια δραστηριότητα χάνεται.

Πολλές φορές αδυνατεί να ολοκληρώσει μία προγραμματισμένη δουλειά επειδή δεν πληρούνται οι δικές του αυστηρές απαιτήσεις

Είναι σε υπερβολικό βαθμό αφοσιωμένο στην εργασία του κι έτσι δεν έχει χρόνο για άλλες δραστηριότητες. Δυσκολεύεται να δουλέψει με άλλους, εκτός εάν αυτοί ακολουθήσουν ακριβώς τον δικό του τρόπο.

Είναι άκαμπτο σε θέματα ηθικής, ηθών και αξιών.

Δεν μπορεί  να πετάξει παλιά χωρίς καμία αξία αντικείμενα.

Δεν ξοδεύει τα χρήματά του, αλλά τα μαζεύει για τυχόν μελλοντικές καταστροφές

Κατά την ψυχοθεραπεία ο θεραπευτής με υπομονή βοηθάει τον ασθενή να έρθει σε επαφή με τον συναισθηματικό του κόσμο, προσέχοντας να μην βρεθεί σε ανταγωνιστική σχέση μαζί του.

error: ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή (ολική ή μερική) του περιεχομένου του ιστότοπου www.thelifemaniacs.gr με οποιανδήποτε τρόπο, όπως: ηλεκτρονικό, φωτοτυπικό, ηχογράφησης ή άλλο, χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια του εκδότη. Σύμφωνα με το Ν. 2121/1993 και τους κανόνες Διεθνούς Δικαίου που ισχύον στην Ελλάδα.