Το ξύλο βγήκε απ’ τον παράδεισο; #not

Σωματική τιμωρία είναι η επιβολή πόνου σε ένα παιδί με σκοπό τον σωφρονισμό.

Σωματική τιμωρία μπορεί να είναι το χαστούκι, το άγριο σπρώξιμο ή ταρακούνημα, το χτύπημα με αντικείμενο, το τράβηγμα αυτιού, μαλλιών κ.ά.

Παλιά η χρήση βίας ως μέσο πειθαρχίας ήταν πολύ διαδεδομένη.

Από τα τέλη όμως του 19ου αιώνα παιδαγωγοί, ψυχολόγοι και γιατροί τόνισαν τις επιπτώσεις της σωματικής τιμωρίας και πρότειναν άλλες τακτικές για την ανατροφή των παιδιών.

Η Σουηδία ήταν η πρώτη χώρα που απαγόρευσε διά νόμου τη χρήση σωματικής τιμωρίας τόσο στο σχολείο όσο και στην οικογένεια, ενώ στην Ελλάδα απαγορεύτηκε τον Οκτώβριο του 2006.

Οι χώρες με τα μικρότερα ποσοστά όσον αφορά τη χρήση σωματικής τιμωρίας είναι η Σουηδία και η Γερμανία.

Τι ακούμε συνήθως από τους γονείς που υποστηρίζουν τη χρήση της σωματικής τιμωρίας στα παιδιά τους;

«Το παιδί μου μόνο με το ξύλο καταλαβαίνει και σταματάει!»

Μύθος! Όταν χτυπάμε ένα παιδί θα καταφέρουμε να σταματήσουμε την κακή του συμπεριφορά προσωρινά. Την επόμενη μέρα είναι πολύ πιθανό να την επαναλάβει. Το ξύλο οδηγεί σε άμεση συμμόρφωση, όχι όμως μακροπρόθεσμα, αφού δεν βοηθάει το παιδί να εσωτερικεύσει τους κανόνες.

«Κι εμένα με χτυπούσαν οι γονείς μου και δεν έπαθα τίποτα»

Οι περισσότεροι ενήλικες θυμούνται τις φορές που τους χτύπησαν οι γονείς τους όταν ήταν παιδιά σαν δυσάρεστες καταστάσεις. Και κάποιοι δυστυχώς επηρεάζονται από το ξύλο που έτρωγαν μικροί. Καταθλιπτικά συμπτώματα, ενοχικοί χαρακτήρες, υποτακτικές προσωπικότητες και χαμηλή αυτοπεποίθηση μπορεί να είναι λίγα από αυτά που έχει δημιουργήσει το ξύλο σε κάποιον που νομίζει πως δεν έπαθε τίποτα. Ναι, δεν έγινες κλέφτης, δεν είσαι δολοφόνος, δεν κάνεις χρήση ουσιών, αλλά δεν πιστεύεις στον εαυτό σου, φοβάσαι να πάρεις πρωτοβουλίες, να κάνεις το επόμενο βήμα κ.α.

Επίσης, οι γονείς που συνηθίζουν να χτυπάνε ελαφρώς τα παιδιά τους είναι πολύ εύκολο να περάσουν τη διαχωριστική γραμμή και να δώσουν χτυπήματα μεγάλης ένταση προκαλώντας ζημιά και κακοποιώντας ουσιαστικά τα παιδιά τους.

Ακόμη και οι γονείς που κατανοούν τη λάθος συμπεριφορά τα παιδιά τους και που γνωρίζουν σωστές τεχνικές για να αντιμετωπίσουν κάτι τέτοιο, υπάρχουν στιγμές που λόγω κούρασης ή άγχους λειτουργούν παρορμητικά και τιμωρούν σωματικά τα παιδιά τους. Στις περιπτώσεις αυτές, η πράξη είναι ξεκάθαρα εκτόνωση του γονιού και όχι διαπαιδαγώγηση του παιδιού.

Τι επιπτώσεις μπορεί να έχει η χρήση της σωματικής τιμωρίας στα παιδιά;

  • αντικοινωνική συμπεριφορά
  • ψυχολογικές διαταραχές
  • χαμηλή σχολική επίδοση
  • χαμηλή αυτοπεποίθηση
  • προβλήματα κοινωνικοποίησης
  • χρήση σωματικής βίας στην ενήλικη ζωή
  • χρήση σωματικής βίας και λεκτικών απειλών στους συμμαθητές τους
  • ανεπαρκή γνωσιακή ανάπτυξη

Έρευνες έχουν δείξει ότι:

  • η σωματική τιμωρία χρησιμοποιείται περισσότερο από μητέρες μικρότερες σε ηλικία και με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο.
  • γονείς χαμηλού κοινωνικού επιπέδου με χαμηλό μισθό τείνουν να χρησιμοποιούν περισσότερο το συγκεκριμένο τύπο πειθαρχίας.
  • η χρήση της σωματικής τιμωρίας συναντάται περισσότερο σε αγροτικές περιοχές.
  • γονείς άγαμοι, διαζευγμένοι, σε διάσταση και γονείς με καθημερινές συγκρούσεις χρησιμοποιούν περισσότερο τη σωματική τιμωρία σε σχέση με τους έγγαμους γονείς.
  • η μητρική κατάθλιψη έχει συνδεθεί με αυξημένη χρήση αυτού του τύπου τιμωρίας
  • οι γονείς χρησιμοποιούν περισσότερο αυστηρές μεθόδους πειθαρχίας όταν είναι θυμωμένοι, κουρασμένοι και στρεσαρισμένοι.
  • τα παιδιά που είναι υπερκινητικά, επιθετικά και δυσκολεύονται να ελέγξουν τις αντιδράσεις τους, γίνονται αποδέκτες αυτού του είδους της τιμωρίας.

Βέβαια, η σωματική τιμωρία συναντάται και σε οικογένειες που ανήκουν στις ανώτερες κοινωνικο-οικονομικές τάξεις, με υψηλό μορφωτικό επίπεδο.

Ποιες είναι οι προϋποθέσεις που προλαμβάνουν τις εντάσεις μεταξύ παιδιών και γονιών;

  • Οι καλές σχέσεις των γονιών μεταξύ τους.
  • Η κατανόηση από τους γονείς των αναπτυξιακών σταδίων από τα οποία περνάει ένα παιδί.
  • Η εκδήλωση άγχους από τους γονείς.
  • Η αναγνώριση των καταστάσεων που προκαλούν ένταση στα παιδιά.
  • Η επιβράβευση της θετικής συμπεριφοράς των παιδιών.
  • Η ύπαρξη ενός κατάλληλου περιβάλλοντος για το παιδί. (δηλαδή χωρίς επικίνδυνα αντικείμενα και πειρασμούς, όπως γυάλινα διακοσμητικά, απορρυπαντικά κ.ά.).
  • Η ύπαρξη σταθερών κανόνων που θα ισχύουν και θα τηρούνται από όλα τα μέλη της οικογένειας.
  • Η ύπαρξη καθημερινών δραστηριοτήτων όπου θα συμμετέχουν όλα τα μέλη της οικογένειας (ένα επιτραπέζιο, μία βόλτα στο πάρκο, κ.α.).
  • Ο προγραμματισμός και η συμφωνία μεταξύ παιδιού και γονέα σχετικά με τις δραστηριότητες της κάθε μέρας από το προηγούμενο βράδυ.
  • Η συζήτηση σχετικά με τις τυχόν αρνητικές συμπεριφορές του παιδιού (τις συνέπειες μιας τέτοιας συμπεριφοράς).
  • Η ενίσχυση της συνεργατικότητας.
  • Η ενίσχυση της αυτοεκτίμησης του παιδιού
  • Η έκφραση αγάπης και τρυφερότητας από την πλευρά των γονιών.
  • Η θετική ανταπόκριση των γονιών στις σωστές συμπεριφορές του παιδιού.
  • Η προετοιμασία του παιδιού για τυχόν αλλαγές στην καθημερινότητά του είτε για μεταβατικές περιόδους (π.χ. έναρξη του σχολείου, απουσία του πατέρα για κάποιο χρονικό διάστημα κ.α.).
  • Η δυνατότητα επιλογής του παιδιού σε καταστάσεις που δυσκολεύεται να δεχτεί. Έτσι νιώθει ότι αποφασίζει το ίδιο και πως η γνώμη του μετράει. Για παράδειγμα, αν τα βράδια δέχεται μετά από εντάσεις να κάνει μπάνιο, μπορείτε λίγο πριν την καθιερωμένη ώρα του μπάνιου να το ρωτήσετε: «Θέλεις να παίξεις μέσα στην μπανιέρα σήμερα με τα πλαστικά ζωάκια σου ή με το ποτιστήρι;». Έτσι το μπάνιο θεωρείται δεδομένο, αλλά ο τρόπος που θα γίνει επιλέγεται από το ίδιο το παιδί.
  • Σεβασμός στην ανάγκη του εφήβου για ανεξαρτησία.

Τεχνικές αποδυνάμωσης μιας ανεπιθύμητης συμπεριφοράς.

  • Η ώρα για σκέψη

Εξηγούμε στο παιδί με ήρεμο τόνο στη φωνή ότι η συμπεριφορά του δεν είναι αποδεκτή και γι αυτό θα πρέπει να σκεφτεί τι έκανε. Το οδηγούμε σε ένα ήσυχο, αλλά όχι απομονωμένο χώρο,  χωρίς παιχνίδια, ώστε να σκεφτεί την πράξη του. Το παιδί θα μείνει τόσα λεπτά όσα είναι και η ηλικία του. Ένα παιδί δηλαδή 4 ετών θα μείνει για 4 λεπτά. Το διάστημα αυτό δεν του μιλάμε.

  • Η στέρηση προνομίων

Στερούμε από το παιδί αγαπημένα αντικείμενα ή αγαπημένες συνήθειες. Για παράδειγμα, δεν του επιτρέπουμε να πάει βόλτα στο πάρκο ή να δει το αγαπημένο του παιδικό στην τηλεόραση. Για τις απαγορεύσεις αυτές θα πρέπει να είναι ενημερωμένο το παιδί και να μην τις δέχεται ξαφνικά μετά από μία ανεπιθύμητη συμπεριφορά χωρίς προειδοποίηση.

  • Η ενίσχυση των θετικών συμπεριφορών

Ανταμείβουμε τη θετική συμπεριφορά του παιδιού αμέσως μετά την εκδήλωσή της. Αναλόγως με το που βρίσκεστε και σε ποια φάση της ημέρας είστε μπορείτε να προσαρμόσετε και την επιβράβευση. Αν είστε βόλτα στην παραλία, μπορείτε να το κεράσετε ένα παγωτό, αν είναι πριν το μπάνιο γεμίστε την μπανιέρα με πολύ αφρόλουτρο και αφήστε το να παίξει μέσα με τα παιχνίδια του.

  • Αυτοκόλλητα

Για κάθε καλή πράξη ή συμπεριφορά, επιβραβεύουμε το παιδί με ένα αυτοκόλλητο. Μόλις συμπληρωθούν 10 ή 20 αυτοκόλλητα, θα κερδίζει κάτι που θα έχετε συμφωνήσει μαζί.

  • Αποδοκιμάζουμε τη συμπεριφορά και όχι τον χαρακτήρα

Μαλώνουμε το παιδί για την συγκεκριμένη πράξη του. Λέμε: «Αυτό που έκανες ήταν λάθος», «Η συμπεριφορά σου δεν ήταν σωστή!». Δεν λέμε: «Δεν είσαι καλό παιδί!», «Δεν σε αγαπάω έτσι που κάνεις!». Κρίνουμε τις πράξεις του παιδιού και όχι τον χαρακτήρα του. «Είσαι καλό παιδί, αλλά αυτή η πράξη σου δεν ήταν καλή!»

  • Αποφεύγουμε τις απαγορεύσεις

Οι απαγορεύσεις, τα μη και τα όχι εκνευρίζουν τα παιδιά και τα κάνουν να φέρονται εγωιστικά. Αποφύγετε προτάσεις όπως: «Μην σηκώνεσαι από το τραπέζι την ώρα που τρως!». Προτιμήστε προτάσεις όπως: «Όταν τρως καλό είναι να κάθεσαι και να είσαι συγκεντρωμένος στο πιάτο σου»

  • Προτιμάμε τις ρεαλιστικές απειλές

Μην δίνετε απειλές που ξέρετε και οι ίδιοι πως δεν θα μπορέσετε να τηρήσετε. Αν ετοιμάζεστε να πάτε σε πάρτι γενεθλίων ή σε μία βάφτιση, μην απειλείτε το παιδί σας λέγοντάς το πώς αν δεν ηρεμήσει δεν θα πάτε, γιατί ξέρετε πως έχετε υποχρέωση να πάτε, άρα είναι κάτι που δεν θα μπορέσετε να πραγματοποιήσετε.

error: ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή (ολική ή μερική) του περιεχομένου του ιστότοπου www.thelifemaniacs.gr με οποιανδήποτε τρόπο, όπως: ηλεκτρονικό, φωτοτυπικό, ηχογράφησης ή άλλο, χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια του εκδότη. Σύμφωνα με το Ν. 2121/1993 και τους κανόνες Διεθνούς Δικαίου που ισχύον στην Ελλάδα.