Το πείραμα στις φυλακές του Stanford

Το πείραμα στις φυλακές του Stanford ήταν μια ψυχολογική μελέτη της ανθρώπινης συμπεριφοράς σε κατάσταση αιχμαλωσίας και οι επιπτώσεις της στις αρχές, αλλά και στους κρατουμένους.

Το πείραμα πραγματοποιήθηκε το 1971 από μια ομάδα ερευνητών με επικεφαλής τον ψυχολόγο Philip Zimbardo στο Πανεπιστήμιο του Stanford.

Οι συμμετέχοντες βρέθηκαν  μέσα από αγγελίες οι οποίες δημοσιεύτηκαν σε εφημερίδες και στις οποίες αναζητούσαν άτομα να πάρουν μέρος σε κάποιο ερευνητικό πρόγραμμα με αμοιβή 15 δολάρια τη μέρα. Οι αιτήσεις που έγιναν ήταν συνολικά 75. Από αυτούς επιλέχθηκαν 24 λευκοί άντρες μεσαίας κοινωνικής τάξης.

 

Οι 12 από αυτούς είχαν ρόλους φυλακισμένων και οι άλλοι 12 ρόλους δεσμοφυλάκων. Όλοι μαζί έπρεπε να συνυπάρξουν και να ζήσουν σε μια εικονική φυλακή στο υπόγειο του κτιρίου της ψυχολογίας του Stanford.

Τόσο οι “κρατούμενοι” όσο και οι “φύλακες” ήταν άτομα χωρίς ψυχολογικά και ιατρικά προβλήματα, ώστε να αποτελούν αντιπροσωπευτικό δείγμα για τον σκοπό του πειράματος και τους ερευνητές. Οι ρόλοι μοιράστηκαν τυχαία με ρίψη νομίσματος.

Οι υποτιθέμενοι δεσμοφύλακες φορούσαν στολές και είχαν ξύλινα κλομπ και γυαλιά “καθρέφτη”. Από την άλλη, οι φυλακισμένοι ήταν ντυμένοι με φόρμες και είχαν αλυσίδα γύρω από τον αστράγαλο τους, ενώ ο καθένας είχε τον δικό του αναγνωριστικό αριθμό αντί για όνομα.

Το πείραμα ξεκίνησε με τους κρατούμενους να δέχονται έφοδο από την αστυνομία στο σπίτι τους απροειδοποίητα με σκοπό τη σύλληψή τους, λόγω υποτιθέμενης συμμετοχής τους σε ένοπλη ληστεία.

Κρατούμενοι και φύλακες προσαρμόστηκαν αμέσως στους ρόλους τους, ξεπέρασαν τα όρια που είχαν προβλέψει οι ερευνητές και οδηγήθηκαν σε επικίνδυνες σωματικά και ψυχολογικά καταστάσεις.

Οι φρουροί παρουσίασαν σαδιστικές συμπεριφορές, ενώ πολλοί κρατούμενοι απέκτησαν συναισθηματικά τραύματα.

 

Τη δεύτερη ημέρα του πειράματος, οι κρατούμενοι οργάνωσαν μαζική εξέγερση ως ένδειξη διαμαρτυρίας για τις συνθήκες που επικρατούσαν και τη συμπεριφορά των φρουρών.

Ακολούθησαν ανακρίσεις και τιμωρίες, ανάμεσα στις οποίες σωματική βία, κατάσχεση των στρωμάτων από τα κρεβάτια, αλλά και  η απαγόρευση της χρήσης του μπάνιου. Κάποιοι από τους κρατουμένους έπρεπε να καθαρίσουν τις τουαλέτες με γυμνά χέρια, ενώ άλλοι ταπεινώθηκαν σεξουαλικά.

 

Το περίεργο είναι πως, κανείς από τους κρατούμενους δεν ήθελε να σταματήσει το πείραμα πριν την προγραμματισμένη ημερομηνία λήξης του.

Μια παρατηρήτρια, η Christine Maslach, μεταπτυχιακή φοιτήτρια και αργότερα σύζυγος του Ζιμπάρντο, ήταν η μόνη από τους 50 εξωτερικούς παρατηρητές του πειράματος που εξέφρασε ανησυχίες σχετικά με όσα συνέβαιναν.

Ο Zimbardo, θορυβημένος από την όλο και πιο καταχρηστική και αντικοινωνική συμπεριφορά των «αντικειμένων» του πειράματος του, αναγκάστηκε να το σταματήσει μετά από 6 μέρες.

error: ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή (ολική ή μερική) του περιεχομένου του ιστότοπου www.thelifemaniacs.gr με οποιανδήποτε τρόπο, όπως: ηλεκτρονικό, φωτοτυπικό, ηχογράφησης ή άλλο, χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια του εκδότη. Σύμφωνα με το Ν. 2121/1993 και τους κανόνες Διεθνούς Δικαίου που ισχύον στην Ελλάδα.